رئیس شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد بر ضرورت بررسی عوامل ماندگاری کسبوکارهای خانوادگی و چگونگی انتقال آنها به نسلهای بعد تأکید کرد.
به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی یزد، غضنفر امیرجلیلی با اشاره به اهمیت تداوم کسبوکارهای خانوادگی اظهار داشت: یکی از مسائل مهم نیازمند مطالعه این است که نسل اول چه نقشی در انتقال کسبوکار به نسلهای بعد دارد و در نسلهای دوم و سوم نیز چه عواملی باعث ادامه این مسیر یا دوری از آن میشود.
وی افزود: شرایط امروز با گذشته تفاوت دارد؛ در گذشته معمولاً فرزندان مسیر شغلی والدین خود را ادامه میدادند، اما امروز ممکن است فرزند یک صنعتگر در رشتهای کاملاً متفاوت تحصیل و فعالیت کند. بنابراین، پیشنهاد میشود بررسی کنیم چه عواملی موجب تعلقخاطر نسل جدید به کسبوکار خانوادگی و ورود آنها به میدان برای ادامه این مسیر میشود.
نایبرئیس اتاق یزد ادامه داد: در برخی موارد میبینیم فردی از نسل دوم یا سوم یک خانواده، به دلیل تحصیل یا فعالیت در خارج از کشور، هیچ شناختی از کسبوکار خانوادگی خود ندارد. در چنین شرایطی، حتی با وجود کارخانه و سرمایه قابلتوجه، امکان انتقال دانش و تجربه به نسل بعد کاهش مییابد و در نهایت، ممکن است ثروت و سرمایه انباشته طی چند نسل از بین برود.
رئیس شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد با تأکید بر لزوم مطالعه کسبوکارهای موفق و ماندگار گفت: باید نمونه کسبوکارهایی که طی دو، سه یا حتی چند نسل به فعالیت خود ادامه دادهاند بررسی شوند تا عوامل مؤثر در ماندگاری آنها مشخص شود.
وی افزود: در این مطالعات باید به نقش نسل اول، آمادگی و نگرش نسل دوم، میزان ارتباط میان نسلها، انتقال دانش و تجربه و همچنین عوامل روانشناختی و خانوادگی توجه شود.
امیرجلیلی تصریح کرد: یکی از موضوعات مهم، بررسی عوامل روانشناختی و نوع نگاه نسل جدید به کسبوکار خانوادگی است. ممکن است نسل اول دیگر حضور پررنگی در مجموعه نداشته باشد، اما ورود نسل دوم یا سوم به کسبوکار، نشاندهنده نوعی حس تعلق و ارتباط با آن است. شناخت این عوامل میتواند به طراحی الگوهایی برای انتقال موفق کسبوکارهای خانوادگی کمک کند.
رئیس کمیسیون آپفن اتاق یزد، در ادامه هنگام بررسی طرح پژوهشی دوم، بر ضرورت استفاده از روشهای آماری و مطالعات میدانی در پژوهشهای اقتصادی تأکید کرد و گفت: برای بررسی وضعیت صنایع نیز میتوان یک الگوی مشخص آماری و میدانی طراحی کرد.
رئیس شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد افزود: برای نمونه، میتوان صنعت نساجی را بهعنوان یک مطالعه موردی انتخاب کرد و اطلاعات مربوط به تعداد واحدها، ظرفیت تولید و سایر شاخصهای این صنعت را از دستگاههای مختلف گرد آورد.
امیرجلیلی با اشاره به تفاوت احتمالی اطلاعات دستگاههای مختلف اظهار داشت: اطلاعات موجود در دستگاههایی مانند امور مالیاتی، شرکت برق، گمرک و سایر نهادها، باید با واقعیتهای میدانی تطبیق داده شود. برای این کار نیازی به بررسی تمام واحدها نیست، بلکه با انتخاب یک نمونه آماری مناسب، میتوان بخشی از واحدها را بهصورت میدانی بررسی کرد.
وی ادامه داد: اگر در آمار رسمی اعلام شود که در یک شهر تعداد مشخصی واحد نساجی فعالیت میکنند، باید بتوان با نمونهگیری و بررسی میدانی مشخص کرد که این آمار تا چه اندازه با واقعیت همخوانی دارد. این مقایسه میان «اطلاعات تئوریک» و «واقعیت عملی»، میزان انطباق یا اختلاف دادهها را روشن میکند.
رئیس شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد خاطرنشان کرد: در صورت موفقیت این الگو، میتوان آن را در سطح ملی نیز مطرح کرد تا میزان انطباق اطلاعات دستگاههای مختلف با واقعیتهای میدانی مشخص شود. چنین پژوهشهایی میتواند به تصمیمگیری دقیقتر، سیاستگذاری بهتر و شناخت واقعیتر از وضعیت صنایع کشور کمک کند.
تأکید بر پرهیز از پیشفرضها
محمد شهوازیان، عضو شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد، با تأکید بر لزوم بررسی عوامل بیرونی مؤثر بر ماندگاری و تغییر مسیر کسبوکارها گفت: در انجام پژوهش نباید با پیشفرض عمل کرد؛ بلکه باید اجازه داد دادهها و واقعیتهای موجود نشان دهند که چه عواملی بیشترین تأثیر را بر روند فعالیت و بقای کسبوکارها دارند.
وی افزود: عواملی مانند شرایط اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حاکمیتی میتوانند در گذر زمان مسیر یک کسبوکار را تغییر دهند؛ ازاینرو، باید میزان اثرگذاری هریک از این عوامل در پژوهش روشن شود.
شهوازیان انتقال مدیریت و مالکیت را یکی از موضوعات مهم در ماندگاری کسبوکارهای قدیمی دانست و اظهار کرد: در برخی موارد، اگر انتقال مدیریت یا مالکیت پیش از بروز بحران در کسبوکار صورت گیرد، میتوان از نابودی مجموعه و هدررفت ثروتِ خلقشده جلوگیری کرد.
عضو شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد درعینحال تأکید کرد: انتقال تجربه از نسل قدیم به نسل جدید دیگر مانند گذشته نیست و تفاوتهای اجتماعی و فرهنگی میان نسلها، این فرآیند را پیچیدهتر کرده است. شهوازیان با اشاره به تغییرات رفتاری نسلهای جدید گفت: جامعه در دوره پیچیدهای از گذار اجتماعی و فرهنگی به سر میبرد و این مسئله میتواند بر آینده کسبوکارهای خانوادگی نیز اثر بگذارد.
وی افزود: اگرچه بخشی از فرآیند انتقال تجربه همچنان اهمیت دارد، اما در کنار آن باید از دانش متخصصان حوزههایی مانند روانشناسی، علوم اجتماعی، اقتصاد و علوم و سیاسی نیز بهره برد تا مشخص شود چگونه میتوان ویژگیهای نسل جدید را با نیازهای کسبوکارها هماهنگ کرد.
نسل جدید کسبوکارهای خانوادگی شناسایی شود
مرتضی محمودی، عضو شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد، با تأکید بر ضرورت دسترسی به دادههای دقیق و بهروز برای سیاستگذاری اقتصادی گفت: یکی از مشکلات اساسی در اقتصاد استان، پراکندگی اطلاعات و ناهمخوانی دادههای دستگاههای مختلف است؛ بدون رفع این مشکل، تصمیمگیری درباره وضعیت صنایع، سرمایهگذاری، اشتغال، آب و انرژی دچار خطا خواهد شد.
وی با اشاره به اهمیت بررسی کسبوکارهای خانوادگی اظهار کرد: در کشورهای مختلف، کسبوکارهای خانوادگی جایگاه روشنی در اقتصاد دارند و اطلاعات مربوط به تعداد، سهم اقتصادی، ساختار مالکیت و منابع مالی آنها کاملاً در دسترس است؛ اما در ایران هنوز آمار دقیقی از سهم این کسبوکارها در اقتصاد در دست نیست.
محمودی افزود: پیشنهاد میشود افزون بر بررسی عوامل ماندگاری کسبوکارهای خانوادگی، جایگاه آنها در اقتصاد ایران و رویکرد سیاستگذاری در قبال این کسبوکارها نیز مطالعه شود.
عضو شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد با اشاره به ظرفیتهای موجود در استان گفت: یکی از مطالعات کاربردی میتواند شناسایی نسل جدید خانوادههای صاحب کسبوکار باشد؛ اینکه فرزندان صاحبان واحدهای اقتصادی، اکنون کجا هستند، در چه رشتهای تحصیل کردهاند، در چه حوزهای فعالیت میکنند و چه ارتباطی با کسبوکار خانوادگی خود دارند.
وی ادامه داد: اگر بخشی از این افراد شناسایی شوند، بازگشتِ حتی درصد کمی از آنها به استان، مجموعهای از مدیران جوان و تحصیلکرده را وارد اقتصاد یزد خواهد کرد. همچنین میتوان نسل جدید خانوادههایی را که در گذشته از فعالان شاخص اقتصادی استان بودهاند شناسایی کرد و از آنها برای ارتباط دوباره با فضای اقتصادی یزد دعوت به عمل آورد.
داده؛ حلقه مفقوده سیاستگذاری اقتصادی
محمودی با بیان اینکه سیاستگذاری بدون دادههای دقیق امکانپذیر نیست، تصریح کرد: امروزه در حوزههای مختلف، آمارهای دستگاههایی مانند تأمین اجتماعی، ادارات برق و آب، مراجع صدور مجوز و سایر نهادها لزوماً با یکدیگر همخوانی ندارند. حتی با مراجعه به منابع مختلف، ممکن است آمارهای متفاوتی درباره تعداد واحدهای صنعتی فعال استان به دست آید.
وی افزود: برای تصمیمگیری درباره وضعیت آب، انرژی، اشتغال و سرمایهگذاری استان در پنج سال آینده، نخست باید بدانیم هماکنون چه تعداد واحد فعال داریم، هر واحد چه میزان آب و برق مصرف میکند، چند نیروی انسانی دارد و ظرفیت تولیدیاش چقدر است.
عضو شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد ادامه داد: گاهی ممکن است یک واحد پروانه بهرهبرداری داشته باشد، اما در عمل به دلیل محدودیت منابعی مانند آب، نتواند به فعالیت خود ادامه دهد. ازاینرو، صرفِ داشتن مجوز، تصویر دقیقی از وضعیت واقعی یک واحد اقتصادی ارائه نمیدهد و باید اطلاعات مربوط به مجوز، پروانه بهرهبرداری، مصرف منابع و میزان اشتغال با یکدیگر تطبیق داده شوند.
محمودی تأکید کرد: نکته مهم آن است که دادههای اقتصادی ثابت نیستند و پیوسته تغییر میکنند. بنابراین، باید مشخص باشد که این اطلاعات به چه تاریخی مربوط میشوند و فرآیند بهروزرسانی آنها چگونه است. در غیر این صورت، حتی یک بانک اطلاعاتی جامع نیز پس از مدتی کارایی خود را از دست میدهد.
وی عدم دسترسی برخط به اطلاعات را یکی از چالشهای مهم اجرای این طرحها دانست و گفت: گاهی دستگاهها اطلاعات موردنیاز را در سامانههایشان دارند، اما امکان اتصال و تبادل داده میان این سامانهها فراهم نیست. این مسئله موجب میشود تا برای دستیابی به تصویری واقعی، ناگزیر اطلاعات چند دستگاه بهصورت جداگانه جمعآوری و تطبیق داده شوند.
ضرورت دسترسی به دادههای دقیق
جعفر رحمانی، عضو شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد، با تأکید بر لزوم توجه به تفاوتهای کسبوکارهای نسل جدید با بنگاههای سنتی گفت: در شرایط امروز و با توجه به تغییرات پرشتاب فضای اقتصادی و اجتماعی، لزوماً نمیتوان انتظار داشت کسبوکارهای جدید نیز مانند کسبوکارهای سنتی از نسلی به نسل دیگر منتقل شوند؛ بلکه این موضوع به مطالعه و بررسی تجربههای موفق در ایران و جهان نیاز دارد.
وی با اشاره به اهمیت بررسی نوع کسبوکار در تداوم بیننسلی آن افزود: باید مشخص شود آیا ماهیت کسبوکار (تولیدی، سنتی، خدماتی یا نوین) بر امکان انتقال آن میان نسلها تأثیر دارد یا خیر. این موضوع میتواند یکی از محورهای مهم پژوهش باشد.
رحمانی با بیان اینکه دستیابی به یک «الگوی بومی» واحد برای همه کسبوکارها ممکن است با محدودیتهایی روبهرو شود، اظهار داشت: تفاوت در ساختار خانوادهها، فرهنگ، شرایط اجتماعی، مهاجرت، تحصیلات نسل جدید و تغییر سبک زندگی باعث شده تا شرایط کسبوکارهای خانوادگی یکسان نباشد. بنابراین، ممکن است خروجی پژوهش به جای یک الگوی ثابت، مجموعهای از سناریوها و راهکارهای عملی باشد.
وی ادامه داد: هدف اصلی باید این باشد که در پایان پژوهش بتوانیم راهکارهایی کاربردی در اختیار کارآفرینان قرار دهیم. از آنجا که ممکن است برخی عوامل در کسبوکارهای مختلف مشترک و برخی دیگر اختصاصی باشند، نباید از همان ابتدا پژوهش را به یک مدل واحد محدود کرد.
وی افزود: امروزه شرایط نسبت به ۱۲ سال گذشته تغییر کرده و بانکهای اطلاعاتی گسترش یافتهاند. همچنین، ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند فرآیند تطبیق و تحلیل دادهها را بسیار تسهیل کنند. بنابراین، تجربههای گذشته میتواند مبنای مناسبی برای طراحی طرحهای جدید باشد.
وی با تأکید بر ضرورت پرهیز از گستردگی بیش از حد پروژههای پژوهشی پیشنهاد داد: بهتر است طرح ابتدا در یک صنعت مشخص، مانند نساجی یا صنایع پلیمری، اجرا شود. این صنایع جامعه آماری محدودتری دارند و با استفاده از اطلاعات موجود در تشکلهای تخصصی، دستگاههای دولتی و منابع مختلف، میتوان پایگاه دادهای قابلاتکا برای آنها ایجاد کرد.
رحمانی در پایان خاطرنشان کرد: اجرای طرح در یک حوزه محدود، این امکان را فراهم میآورد تا روش موردنظر آزمایش و نقاط ضعف آن شناسایی شود تا پس از اصلاح، بتوان آن را به سایر صنایع نیز تعمیم داد.
ضرورت ارائه راهکار به جای الگوی واحد
اکرم فداکار، عضو شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد، با تأکید بر ضرورت بازنگری در مفهوم کسبوکار خانوادگی، گفت: پیش از آنکه بخواهیم برای ماندگاری کسبوکارهای خانوادگی یک الگو طراحی کنیم، باید به این پرسش پاسخ دهیم که اساساً «خانوادگی بودن» یک کسبوکار در شرایط امروز تا چه اندازه ارزش اقتصادی دارد.
وی افزود: اگر با همان نگاه گذشته به مفهوم خانواده و کسبوکار خانوادگی نگاه کنیم، ممکن است در رسیدن به یک الگوی قابل تعمیم دچار خطا شویم؛ چراکه پیوندهای خانوادگی و اجتماعی در نسل جدید تغییر کرده و نوع روابط میان افراد با گذشته تفاوت جدی دارد.
فداکار با اشاره به تغییر نگرش نسل جدید نسبت به روابط خانوادگی اظهار کرد: در گذشته، پیوندهای خانوادگی یکی از مهمترین عواملی بود که افراد را در کنار یکدیگر قرار میداد و حتی در شکلگیری و تداوم کسبوکارها نقش داشت، اما امروز شبکه ارتباطی افراد لزوماً بر اساس نسبت خانوادگی شکل نمیگیرد.
وی ادامه داد: ممکن است برای یک جوان، دوستانی که خودش انتخاب کرده و با آنها ارتباط فکری و حرفهای دارد، اهمیت بیشتری از افرادی داشته باشند که صرفاً به دلیل نسبت خانوادگی در اطراف او قرار گرفتهاند. این تغییر نگرش نشان میدهد که نمیتوان با معیارهای گذشته درباره آینده کسبوکارهای خانوادگی تصمیمگیری کرد.
عضو شورای پژوهشی اتاق بازرگانی یزد تصریح کرد: این تغییرات احتمالاً باعث میشود نتوانیم به یک الگوی واحد برای تداوم کسبوکارهای خانوادگی دست پیدا کنیم و لازم است در پژوهش، شرایط و الگوهای جدید روابط اجتماعی و اقتصادی نسلهای جدید نیز مورد توجه قرار گیرد.
فداکار با تأکید بر ضرورت تفکیک میان عوامل شکلگیری و عوامل ماندگاری کسبوکارها گفت: عواملی که باعث تولد و شکلگیری یک کسبوکار یا یک پدیده اقتصادی میشوند، الزاماً همان عواملی نیستند که باعث حفظ و توسعه آن در سالهای بعد میشوند.
وی با بیان اینکه نباید پژوهش را الزاماً به دنبال یافتن یک الگوی واحد برد، اظهار کرد: ممکن است به جای یک مدل واحد، لازم باشد مجموعهای از راهکارها و الگوهای مختلف برای کسبوکارهای خانوادگی ارائه شود.
مدیر کل ارتباطات و فناوری اطلاعات در ادامه افزود: بنابراین هم اصل ارزشگذاری بر خانوادگی بودن کسبوکار و هم انتظار برای رسیدن به یک الگوی واحد برای تداوم آن، نیازمند بازنگری است. نسل جدید با نسلهای گذشته تفاوتهای جدی دارد و پژوهش باید به جای تکیه بر الگوهای گذشته، این تغییرات را شناسایی و بر اساس واقعیتهای جدید، راهکارهای عملی ارائه کند.
دیدگاه ها توسط مدیر سایت بسته شده اند.